حَقّ اِرتفاق، چگونه حقّی است؟

هوالواقف
سلسله مباحث عقد وقف و نهاد موقوفه
یادداشت‌های آقای عبدالرضا امیرشیبانی «نویسنده‌ی کتاب (سیمای وقف) و مدیرکل بازنشسته‌ی اداره اوقاف و امور خیریه خراسان »
«یادداشت(۷) روز یکشنبه مورّخ ۱۳۹۹/۱۲/۱۷»
حَقّ اِرتفاق، چگونه حقّی است؟


واژه‌ی «ارتفاق»، مصدر باب مزیدٌفیه «اِفتعال» است؛ گه از مصدر ثلاثی مجّرد «رِفق» ساخته شده است / رِفق، به معنی مداراکردن، همراهی کردن، است. واژهای «رفیق»، در «رفاقت» و… از همین ریشه است. در مورد «حقّ انتفاع» و «حقّ منفعت»، گفته شد که این حقوقِ ناشی از عینِ اَشیاء، اجسام و عناصر است ؛که به عین مال، ارزش مالیّت، می‌دهد.
«حقّ ارتفاق» که اختصاص به املاک غیر منقول، دارد. به علّت موقعیت برخی از املاک، برای نوعی دسترسی‌ها به منظور دفع ضرر و یا جلب منفعت، برای ملکی، در ملک دیگری، ایجاد می‌شود. از جمله، در اراضی کشاورزی مشاعی، راه‌های عبور و مرور میان املاک، دسترسی به راه آب‌ها و مسیرهای میله‌های قنات، و مانند اینها در مناطق روستایی، برای املاک، در املاک دیگر، ایجاد شده است. هم چنین، انواعی از حقّ ارتفاق، در زندگی متراکم شهری، میان منازل مسکونی و یا واحدهای کسب و کار، به وجود، آمده است. در برخی نقاط روستایی که شرایط محیط زیست و اقتصاد کشاورزی، تبدیل به انواع دیگر، شده است. در عمل، حقوق ارتفاقی گذشته‌ی املاک تغییر شکل داده شده و از بین رفته است. که به علّت عدم اصلاح سوابق ثبتی، بین اشخاص دعاوی باطلی مطرح می‌شود. در برخی نواحی شهری نیز؛ که معابر، توسعه یافته؛ و معابر اختصاصی، به معابر عمومی تبدیل شده است و یا به اَشکال مختلف دیگر، حقّ ارتفاقی سابق، در عمل، منتفی شده است. اگر؛ با درایت، سوابق ثبتی و اسناد مالکیت گذشته، اصلاح، نگردد. برای مالکین جدید، یا مالکین باقی مانده، مشکلاتی را به بار می‌آورد. نمونه‌های بارزی، در اسناد مالکیت جدید تک برگی، دیده می‌شود. املاکی که در گذشته، به صورت باغ، یا کشاورزی بوده است و اکنون؛ در محدوده ی شهرها در آمده است و مالک یا مالکین آن ها مبادرتِ به افراز، یا تفکیک به قطعات کوچک، با کاربری های دیگر، کرده‌اند. در اسناد مالکیت جدید، جمله های غیر واقع، و به لحاظ فنّی سراسر اشتباه، دیده می‌شود. از جمله، در سندی که اکنون پیش رو دارم. برای یک قطعه زمین بیاض، نوشته شده: «عرصه و اعیان یک قطعه زمین»!!! بی‌تردید، این جمله ی اشتباه غیر واقع، در آینده، که مالک آن، اعیانی و مستحدثات جدیدی، بر روی زمین تحت مالکیت خود، بنا نماید؛ مشکلاتی را به بار خواهد آورد. با مواجه شدن با کمبود زمین، در شهرها و متداول شدن ساخت و ساز بناها و ساختمان های بلند مرتبه ی مسکونی، اداری و تجاری، انواعی از حقوق ارتفاقی جدیدی برای واحدها در یکدیگر، در قسمت‌های اشتراکی، ایجاد، شده است. که این حقوق، در قانون تملک آپارتمان‌ها و آیین‌نامه‌ی اجرایی آن، تعریف شده است. جالب است که؛ این قسمت‌ها شخص حقوقی، دارد و برای وجوهی مانند حقّ شارژ، در بانک‌ها باید؛ در حسابی، با عنوان شخص حقوقی متمرکز شود. و اگر به نام شخص حقیقی، از جمله مدیر، باشد؛ مشکلاتی را در پی خواهد داشت.
عزیزان پرسش‌ها، نظرات و پیشنهادهای خود رابا آیدی تلگرام @anisgh ارسال فرمائید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

عبارت امنیتی: *(پاسخ حاصل جمع زیر را در مربع وارد نمایید.)* Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.