آبادی مُکّو _واقع در طبس گلشن.
در بیان تعریف مُکّو: نگارنده ی این سطور برای تحقیق به آبادی بدون سکنهی «مُکّو»که در ۱۸ کیلومتری جوخواه در مسیر جاده ی یزد، اصفهان قرار دارد رفتم. آن جا دارای استخر آبی با ماهیان ریز و درشت، با چندین درخت خرما، کُنار، اُکالیپتوس، و بنایی با سقف گنبدی از خشت و سیمان دیده شد.
امّا؛ دربارهی تسمیهی «مُکّو» که ریشهی آن درگویش اهل طبس از مکیدن است، باید گفت: از فاصله دور قبل از رسیدن به این مکان، چندین درختچهی خرما در کویر، کنار هم بصورتی است که خود رو بنظر میرسد و کمتر از دو متر ارتفاع دارد. این درختچهها از دور شبیه به نوک پستان و یا پستانک است.
زنان اهل طبس درقدیم، برای درمان دل درد نوزادن شیرخوار خود، زیره و نبات را کوبیده اندازهی یک قاشق چای خوری درگوشهی پارچهای به گونهای میپیچیدند که مانند نوک پستان و یا پستانک باشد، سپس آن را با آب گرم یا چای خیس کرده در دهان طفل شیرخوار می گذاشتند تا بِمَکَد. به این ادویه ی درمانی که طفل آن را میمکید؛ «مُکّو» میگفتند.
ریشه یابیِ یک واژه طبسی:
“مُکّو”
معنیِ اول؛ مخلوطی شامل نبات و زیره و بادیان و … که میکوبیدند، در پارچه کوچکِ تمیزی قرار میدادند، و بجای پستانکهای امروزی در دهان اطفال مینهادند که بِمَکند .
🔻معنیِ دوم (که مورد نظرِ ماست)، مجموعه یِ درختانِ خرمایِ کنار هم روییده در مسیر جاده اصفهان ؛حوالیِ رباط گور، نیز چند درختِ خرمایِ کنارِ جاده یزد، نیز رودخانه فصلی که از کنار همین دومی عبور می کند، با نامِ مُکّو یا مُگّو نامیده میشود.
واژهیِ مُکّ در زبانِ بلوچی به معنیِ درختِ خرما میباشد.
مهدی قربانی «انیس الکتاب»
برگ ریزان ۱۳۹۹ خورشیدی