اشعار در بیان وفات ادیب نیشابوری
مرحوم میرزا محمد علی رشیدی متخلص به «منشی باشی طبسی» در نسخه خطی دیوان رشیدی چنین آورده است:
تاریخ وفات فیلسوف بزرگ و دانای سترگ استاد الاعظم ملاذ الافخم مرحوم مغفور مبرورخلد قرار آقای ادیب نیشابوری غفر الله له که نیکان را … اجل افخم آقای آذری دامت شوکته مشرف بودند.
ای وای که درعالم دانای معظم شد –یعنی که ادیب راد شد فوت و ز عالم شد
مُرد آنکه زادراکش شد شعر و ادب زنده – بی او چکنم اشعار گُو مُعرب و مُعجم شد
دانای حقایق جو گویای دقایق گو – عالی معالی جو استاد مفخم شد
میخواست طفیل او طفل ادب اَلکن – آمد به سخن او مُرد طفل ادب اَبکم شد
شد لعل معانی خشک شد چشم معارفتر– چون منکسف آن خورشید وان [بدر معظم شد]
ای وای که هوش ما رفت از سرو خواب از چشم – چون دیده حق بینش از مرگ منوّم شد
این داهیه دهیا آتش بجگرها زد – قلب همگی بشکست قد همگی خم شد
از این خبر موحش وزاین َالم جانکَاه – صد رنج بجان مُضمرصد غائله مُدغم شد
در جمعهی ذی قعده بُد پانزدهم از ماه – کَز واقعهاش بر ما ذی قعده محرم شد
میخواست رشیدی نیز تاریخ وفاتش را – فی الفور سروشی گفت ای غمزده گو غم شد ۱۳۴۴
مصحح و نگارندهی این سطور، چون این اشعار را مورد علاقه استادخود، عالم و عارف ربانی ، ادیب صمدانی، قبله العارفین، حضرت آیت الله حجت هاشمی خراسانی/حفظهم الله/ تشخیص دادم، کتاب را به محضرشان عرضه داشته و تقدیم نمودم، (معظم له سبطِ مرحوم آیت الله حاج شیخ حسنعلی اصفهانی (نخودکی) هستند) حضرت استاد ساعت ده شب مورخ ۸خرداد ماه ۱۳۹۷ تلفنی به حقیر زنگ زدند و فرمودند: اگر اشعار را تایپ کردهاید بیاورید با هم بازخوانی و تصحیح کنیم که خطوط خوانا نیست. اطاعت امر نمودم و روز ۹ خرداد ماه ۱۳۹۷ عصر به محضرشان شرفیاب شدم و حدود دو ساعت بر روی بند بند این اشعار تمرکز کرده و تصحیح کردیم در عین حال چند کلمه ناخوانا باقی مانده است. نکته جالب توجه این که؛ حضرت استاد با مطالعه قسمتهایی از آثار منشی باشی فرمودند: آن چه مسلم است منشی باشی قرآن را خوب حفط بوده و لغت دان ماهری است، اما در دروس حوزوی مانند: سیوطی و مغنی و مطول و….خیلی مطالعه نداشته است در عین حال آثار او را مورد تقدیر و تحسین قرار دادند.
میرزا عبدالجواد ادیب نیشابوری
(۱۲۸۱-ذیقعده ۱۳۴۴ق/۱۸۶۴-مه ۱۹۲۶م)، ادیب، مدرس و شاعر دوره مشروطه
ادیب نیشابوری علاوه بر شعر و ادبیات فارسی در ادبیات عرب نیز مهارت داشت. او بیش از ۴۰ سال در حوزه علمیه مشهد تدریس کرد. از شاگردان او میتوان به ملک الشعرای بهار، بدیع الزمان فروزانفر، ادیب طوسی اشاره کرد. دیوان اشعار ادیب، حاوی اشعار نغز و شیوایی به فارسی و عربی است که در حدود ۶ هزار بیت از آن جمعآوری شده است. هر چند زندگانی ادیب همزمان با نهضت تنباکو، حوادث زمان مشروطه، و حمله نظامی روسها به آستان قدس رضوی بود، اما این وقایع تقریباً انعکاسی در شعر اونداشته است.
مهدی قربانی «انیس الکتاب»
بهار ۱۴۰۴
———–
این کتاب در سال ۱۳۹۳ بصورت عکسی با فهرست عناوین و اعلام توسط انتشارات قاف مشهد الرضا (ع) با تعدادی محدود بچاپ رسیده است.