دومین اثر:
از سلسله منظومههای هفتگانه ای که خواننده را در تکاپوی حقیقت
یا جستجوی عرفان ناب اسلامی یاور و راهنماست….
منظومه های هفتگانه ای از سراینده مجموعه حاضر :
که جوینده را در جستجوی عرفان ناب اسلامی یاور و راهنماست
– به ترتیب الفبایی اسامی آنها –
1- خداوند بزرگ در نیایشی سترگ – ترجمه ای منظوم از مضامین دعای جوشن کبیر به فارسی چاپ تهران 1378 ش. از انتشارات آوای نور.
2- در سایه سار نیایش، ترجمه ای منظوم از دعاهای ویژه روزهای هفته، چاپ مشهد، پائیز 1391 ش، ناشر: انتشارات قاف.
3- دعای کمیل – نیایش عارفانه امام علی(ع) – ویژه شبهای جمعه و شبانگاه نیمه شعبان – با ترجمه منثور و منظوم فارسی چاپ مشهد، تابستان 1391 ش. ناشر: انتشارات قاف.
4- رازها و نیازها – نیایشهای ویژه ماه مبارک رمضان – با برگردان منثور و منظوم آن به فارسی، چاپ دوم تهران، بهار 1390 ش، از انتشارات مجمع جهانی اهل بیت(ع)
5- زیارت جامعه کبیره – برگردان آن به فارسی – منثور و منظوم – همراه با بحثی درباره مبدع این دعا: حضرت امام علی النقی(ع) – در ارتباط با موضوع امام شناسی تشیع علوی –، در آستانه انتشار.
6- معراج – از خلوت مهتاب شبی در حرم دوست – چاپ مشهد 1385 ش، از انتشارات قاف مشهدالرضا(ع)
7- نیایشهای ارائه شده در قرآن مجید – در آستانه انتشار.
ناشر
در سایه سار نیایش
دعاهای مخصوص روزهای هفته
شامل:
متن عربی و ترجمه فارسی منثور و منظوم آنها
*
با مقدمه ای در این که عرفان ناب را در قرآن و نیایشهای اسلامی باید جستجو کرد
ترجمه، سروده و تصنیف:
دکتر حسین رزمجو – استاد دانشگاه فردوسی مشهد
ناشر: انتشارات قاف (مشهد الرضا(ع)
عنوان كتاب: در سایه سار نیایش
سروده و تصنیف: دکتر حسین رزمجو
شمارگان : 1000 نسخه رقعی
نوبت چاپ اول : 1391
تایپ و صفحهآرایی: گلواژه
طرح جلد: گرافیک گویا
لیتوگرافی: گویا اسکنر
چاپخانه :دانشگاه فردوسی مشهد
قيمت :
شابك : 3-02-6595 -600-978 ISBN:
مشهد: تلفکس : 7661255– 0511 – 09153163426
حق چاپ محفوظ است.
فهرست مطالب
موضوع صفحه
در سایه سار نیایش: دومین اثر از سلسله منظومههای منظومههای هفتگانهای که جوینده را در سیر به عرفانِ ناب راهنماست 2-1
متنِ عربی و ترجمههای فارسیِ منثور و منظومِ نیایشهای روزهایِ هفته 3
فهرست مطالب 6-5
سخن ناشر 8-7
پیشگفتار مؤلف 12-9
بحثی دربارة بُنمایهها و نکتههایِ اصلیِ موجود در نیایشهایِ روزهایِ هفته 32-13
سایه سار نیایش – شعر 34-33
هفت روز هفته – شعر 35
روز شنبه – دو رباعی 36
نیایش ویژه روز شنبه 45-37
زیارتِ مخصوصِ حضرتِ رسول اکرم(ص) در روزِ شنبه 44
روز یکشنبه – دو رباعی 46
نیایش روز یکشنبه 55-47
زیارت ویژه امام علی(ع) و حضرتِ زهرا علیهماالسلام در روز یکشنبه 54
روز دوشنبه – دو رباعی 56
نیایش روز دوشنبه 65-57
زیارتِ مخصوصِ امام حَسن مُجتبی و امام حُسین علیهما السلام در روز دوشنبه 64
روز سه شنبه – دو رباعی 66
نیایش روز سه شنبه 77-67
زیارتِ ویژة امامان همام: زینالعابدین، باقرالعلوم و صادق آل محمد علیهمالسلام 74
روز چهارشنبه – دو رباعی 78
نیایش روز چهارشنبه 87-79
زیارت مخصوص چهار امام همام: موسی بن جعفر، علی بنِ موسی الرّضا، محمد تقی و علی النقی علیهمالسلام 86
روز پنجشنبه – دو رباعی 88
نیایش روز پنجشنبه 97-89
زیارتِ ویژة امام حسنِ عسکری(ع) – در روز پنجشنبه 96-95
روز جمعه – سه رباعی 98
نیایش روز جمعه 107-99
زیارتِ مخصوصِ امامِ زمان(عج) در روز جمعه 106
دعای پایانی 108
فهرستِ مراجع 111-109
اِنَّ اللهَ یُحبُّ المُتَّقینَ
سخن ناشر
با اهداء سلام و تحیت به محضر چهارده معصوم پاک صلوات الله علیهم اجمعین.
امام صادق(ع) فرمودهاند: «العارف شَخصُهُ مَعَ الخَلقِ وَ قَلبُهُ مَعَ اللهِ لَوسَهَا قَلبُهُ عَنِ اللهِ طَرفَةَ عَینٍ لَماتَ شَوقاً اِلَیه».1
… الهی! بر ایمان گفتهاند: آنان که تو را شناختند. تنها جسمشان در دنیا با مردم و قلبشان همیشه در نزد تو حاضر است. و اگر لحظهای از تو چشم فرو بندند روحشان از شوقِ دیدارت در قالب جِسم تاب نیاورد. «وَ العارِفُ أمینُ وَ دائِعِ اللهِ وَ کَنزُ أسرارِهِ وَ مَعدِنُ نورِهِ»2
و گفتهاند: آنها که امین و دایع تو و مخزن اسرار و معدن انوارت شدهاند، آن قدر بر عبودیت که هدف و غایتِ خلقتشان بود پای فشردند، تا به کُنه و حقیقتِ آن دست یافتند. و محبتِ تو در سراسر وجودشان رسوخ کرد، تا آن جا که تو نیز آنان را به دوستی پذیرفتنی و مصداق این کلام شریف امام صادقان شدند که: «فَلا مُونسَ لَهُ سِویَ اللهِ وَ لا نُطقَ وَ لا اِشارَةَ وَ لا نَفسَ اِلا باللهِ وَ لله وَ مَعَ الله وَ مِنَ اللهِ فَهُوَ فی ریاضِ قُدسِهِ مُترَدَّدٌ»3
آری، در فَرجام: سراسرِ وجودشان از تو لبریز شد و نطق و اشاره و نفسهایشان از تو، و با تو و برای تو شد و در ریاضِ قُدست منزل و مأوا گزیدند.
سـایة یـزدان بـود بنـدة خدا مـردة این عالـم و زنـدة خـدا
کیف مَدَّالظّل نقش اولیاست کاو دلیل نور خورشید خداست4
و اگر ما خواستیم از آنان بگوییم، تنها برای این بود که با شناخت آنها تو را نیز بشناسیم. و حیاتِ مردهمان را با نام و یاد ایشان که در تو زنده و باقی شدند، روح ببخشیم چرا که:
«در عشق زنده باید، کز مرده هیچ ناید.» چنان که در حدیث قدسی آمده است: «فَاذا اَحَبَّنی أحیتَهُ و حیّتهُ الی خَلقی و أفتَحُ عَین قلبه الی عَظَمَتی و جَلالی»5
«پس هنگامی که بندهای مرا دوست داشت، من هم او را دوست میدارم و محبوب دیگرانش میکنم و چشم دل او را برای تماشای عظمت و جلالم باز مینمایم.»
**
آنچه پیشِ رو دارید، اثری است خواندنی و ارزنده که در هفت بخش به ترتیب روزهای هفته، خوانندگانِ دین باور فضیلت جوی را به عالم روحانیِ آکنده از محبتهای الهی – که بدان اشارت شد – یا عرفانِ ناب اسلامی – رهنمون میگردد. و چون بیگمان: از سلسله تصانیف بدیع و منحصر به فردی است که به قلم فرزانة فرهیخته، استاد علم و ادب و مُروّجِ عرفانِ اسلامی حضرتِ دکتر حسین رزمجو – استادِ نمونة دانشگاه فردوسی مشهد با عنوان «در سایه سار نیایش» – ترجمه و تفسیرِ منثور و منظومی است از دعاهای مخصوص ایام هفته، لذا برای انتشاراتِ قاف مشهدالرضا(ع) مایهی مباهات است، که این کتاب مستطاب را طبع و منتشر نماید. و به دوستداران و علاقهمندانِ عرفان عملی که همانا رسیدن به تکامل انسانی است، تقدیم دارد. یادآور میشود: که با انتشار مجموعهی حاضر که از سلسله منظومههای هفتگانهای است که خواننده را در تکاپوی حقیقت یا جستجوی عرفان ناب اسلامی یاور و راهنماست، پنج اثر از این مجموعه تاکنون طبع ونشر شده و بزودی دو اثر دیگر از آن سلسله مباحث به زیور طبع آراسته خواهد شد. ان شاء الهه تعالی.
مهدی قربانی
مدیر مسئول انتشارات قاف مشهدالرضا(ع)
پینوشتها:
1- مصباح الشریعه، منسوب به امام صادق(ع) –تحقیق و نشر: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، 1400 (هـ.ق)، الطبعةالاولی، ص 191.
2 و 3- مأخذ پیشین، همان صفحه.
4- مثنوی معنوی، از: جلال الدین محمد مولوی، به سعی و اهتمام و تصحیح: رینولد. ألین. نیکلسون – چاپ سوم تهران 1353 ش. ناشر: مؤسسه انتشارات امیر کبیر، دفتر اول، ابیات 425-426.
5- رساله لقاء الله، تألیف: آیةا… میرزا جواد آقا ملکی تبریزی با ترجمه و تعلیق سید احمد فهری، چاپ هشتم تهران، فیض کاشانی، 1374 ش، ص 41.
به نام خداوند جان آفرین
پیشگفتار مؤلف :
انسانهايِ مُوحِّد پاك سرشتي كه در آفرينشِ عالَم به خداوندي يكتا، توانا، دانا و زيبا قائل هستند، و ايمان دارند كهعمر پربركتشان را در محضر و منظِر دائمي چنين پروردگاري به سرميبرند كه انديشهها، گفتارها و رفتارهايشان راهمواره نظارهگر است، و از اين ذاتِ بيهمتا ميخواهند و ميطلبند كه آنان را حتي لحظهاي به خودشان وامگذارد، وآني رشتة محبت و عنايتش را از ايشان نگسلد، چه با اعتقاد به اين آية روشنِ هدايتگر كه خداوند ضمنِ آن فرموده:«ألابذكر اللهِ تطمئن القلوب(1)» ياد وي را موجب قوتِ قلب و آرامشِ روح خويشتن ميدانند و از آن به عنوان زادراهي براي طّيِ مراحلِ تكامل و تعاليِ معنوي و مادّيشان سود ميجويند. و از طريقِ «نيايش» با ذاتِ مقدسِ الهي و«دعا» كه برترین وسيلة پيوند و بر قراري ارتباط با اوست، هنگام توسل به آفريدگار چونان پرندهاي سبكبال در آسمانِرستگاري به پرواز در ميآيند و در مسير خلوتگاهِ راز آن معشوقِ ازلي و ابدي كه عرش برينش ناميدهاند، اوج ميگيرند واز مواهبِ «يدُرك ولايوصفِ» اين گونه پروازهاي معنوي برخوردار ميشوند.
درباره اهميّتِ «دعا» و كارسازي «نيايشِ» با خداوند كه در گشايش بُن بستها و مُشكْلاتِ زندگي آدمي و رفعِ آفتهايِارضي و سماوي و ديگر بلاهايي که او را تهديد به بيماري و نقصان و نابودي و مرگ ميكنند، مؤثرند، سخن بسيار استو گفتني فراوان، چنانكه در گفتارهاي پيامبر اكرم(ص) و بعضی از امامانِ هُمام تشيِعِ علوي عليهمالسلامْ پيرامون اثرگذاري ادعية مأثوره در جان و روانِ انسانهايِ مؤمنِ موحّد و برطرف كردن مُعضلاتِ زندگانيشان، نكتههايي استنباط ميشود كه گاه شگفت انگيز و اميدزاست! چنانكه در مواردي فضيلت خواندنِ دعا بر تلاوتِ آيات مباركه قرآن مجيد برتري دارد.(2) به عنوانِ مثال: وقتي از حضرتِ امام محمدباقر(ع) سئوال ميشود كه: فضيلتِ زياد خواندنِ قرآنبيشتر و برتر است يا تلاوتِ زياد دعا؟ در پاسخ ميفرمايند: «كَثرةُ الدَّعا افضل»(3) و سپس با استناد به آية 77 سورة مباركة الفرقان / 25، (قُلْ مَا يَعْبؤُا بِكُمْ رَّبيّ لَولَا دُعَائكُمْ…» (اي پيامبر به مسلمانان بگو كه خداوند براي اعمال شما ارزشي قائل نيست اگر با آنها دعايي همراه نباشد:(4)) كه مضموني ست پررمز و راز و ارزنده و قابلِ تأمل كه زماني آن راحقير در رباعيِ ذيل چنين به سبك نظم در آورده است:
گفتند: كه خواندنِ دعا از قرآن:
باشد به ثوابْ برتر، اين نكته بدان
چون در نظرِ خدا، ندارد ارزش:
كارِ تو كه فاقدِ «دعا» باشد، آن(5)
در اهميّت «دعا» و ارزش معنوي آن كه وسيلهايست ارتباطي ميانِ خداوند و بندگانش، شايد بيانِ نكتة ذيل كه در اينرباعي آمده است، اهل نظر و صاحبان بصيرت را كافي و بسنده باشد:
از راهِ «نيايش و دعا» بتوان رست
با ياريِ حقْ زهر بلا و بُن بَست
فرموده خداوند كه خوانيد مَرا:
تا چاره كارتان كُنم، گيرم دست(6)
چون در بخش بعدي مطالب مقدماتي مجموعة حاضر باز هم درباره ارزش دعا سخن خواهيم گفت، لذا بابيان دو نكتة ذيل مطالب پيشگفتار را به پايان ميرسانيم و از خوانندگان عزيز التماس دعا داريم:
الف – این حقیر خداوندِ متعال را از آن جهت كه اين بندة كوچكش را در اجرايِ برنامة مقدسي كه سالهاست – به انگيزه يافتنِ عرفانِ ناب در قرآن و احاديث نبوي و گفتارهاي ائمه معصومان(ع) توفيقِ رويكردي به نيايشهاي اسلاميرا عطا فرموده است و تاكنون موفق به عملي كردن بخشي از اين کار شده و توانسته است به ترجمه و منظوم ساختنِ ادعية: جوشكبير، كميل، جامعةكبيره، و هفتاد و هفت نيايش مخصوص ماه مبارك رمضان، نظیرِ: دعاي فرخندة، «افتتاح»و «نيايشهاي سحرگاهي آن» دست يازد و اينك در اثر حاضر كه تقديم خوانندگانِ دين باور عزيز ميشود، ادعیة روزهاي هفته را با عنوانِ «در سايه سار نيايش» به فارسي روان برگرداند و به سلكِ نظم كشد، كه در صفحات آينده ملاحظه و مطالعه خواهند فرمود، سپاسگزار است.
ب – از آنجا كه روزهاي هفته علاوه بر آنكه هر كدام نيايشي مخصوص دارند، و متعلق به معصوم يا معصوماني هستند، چنان كه – به عنوان مثال روزشنبه تعلق به پيامبر اكرم(ص) دارد. و روز يكشنبه متعلق به اميرمؤمنان امام علي بنابيطالب وحضرت زهرا(ع) است. و روز دوشنبه به امام حَسن و امام حسين علیهماالسلام و روز سهشنبه به امام سجاد وامام باقر و امام جعفر صادق، و چهارشنبه به امامان معصوم: موسي بن جعفر، علي بن موسيالرضا، محمدتقي وعليالنقي علیهم السلام متعلق ميباشد، و پنجشنبه به امام حسن عسكري(ع) و جمعه به امام دوازدهم حضرت حجة بن الحسنِالعسكري – امام زمان (عج) -. و چون براي هر كدام از اين پيشوايان زيارتي مخصوصِ روزشان موجود است، كه مستحب است مؤمنان آن زيارت را در آن ايامِ بخوانند، لذا بخشِ دعاهاي هفته كه به هفت قسمت تقسيم شده و هر بخش بادو رباعي معرفي شدهاند، و پس از آن متنِ عربي دعاهاي مورد نظر و ترجمة منثورِ فارسي آنها ارائه گرديده است، در پايانْ زيارت مخصوص آن معصوم يا معصومان آورده شده تا در دسترس خوانندگان گرامي باشد و آسانتر بتوانند با تلاوتشان بهرة معنوي بيشتري ببرند.
و دیگر اينكه به مصداقِ «مَنْ لم يشكرالناس لم يشكرالله» اين بنده بر خود لازم ميداند تا از كلية عزيزاني كه در امور تايپ،حروفچيني و چاپ و نشر مجموعة حاضر با بذل مرحمتشان مرا ياري فرموده و كتاب حاضر را به زيور طبعآراستهاند، سپاسگزاري كند. و توفيقات روز افزونشان را در راه خدمت به نشرمعارف اسلامي – بويژه عرفان ناب آن – ازخداوند متعال مسئلت نمايد. بويژه از سركار خانم نرگس چمني مدیر و تايپيست محترمِ مؤسسة گلواژه مشهد، همچنيناز جناب آقاي مهدي قرباني مدير فاضل و گرامي انتشارات قاف مشهدالرضا كه با همّتشان وسايل چاپ و نشرِ «سايه سار نيایش» را فراهم نمودهاند، و نیز از مسئول مكرّم چاپخانة دانشگاه فردوسی و كارمندان صمیمیِ اين مؤسسه كه كتاب حاضر را چاپ و منتشرفرمودهاند، بسيار ممنون و متشكر است، و بهروزي همه اين گراميان را از پروردگارِ بزرگ درخواست ميكند.
حسین رزمجو
استاد دانشگاه فردوسی مشهد
تابستان سال 1391شمسی
پي نوشتهاي پيشگفتار مؤلف
1- آية 28 سورة مباركة الرّعد / 13.»
2 و 3 و 4 رك – مجمعالبيان في تفسير القرآن، وقف علي تصحیحِه: الحاج السيّد هاشم الّرسولي الحَلاّتي، احياء التراث العربي – بيروت، لبنان 1379 هـ . ق 1339. ش، الجزء السابع، صفحه 182
5 و 6- رك – هزار گوهر معني – مجموعه رباعيات، سروده و تدوين: دكتر حسين رزمجو، چاپ مشهد 1378 ش ناشر: انتشارات سخن توس، جلداول – كتاب توحيد – صفحات 143 و 146