برق در قرآن وحدیث

بسم الله الرحمن الرحیم ،… ما فرطنا فی الکتاب من شیء ثم إلی ربهم یحشرون . ….

ما در کتاب آفرینش بیان هیچ چیز را فرو گذار نکردیم آن گاه همه به سوی پروردگار خود محشور می شوند .( ۱)
*****************
موضوع مقاله : برق در قرآن وحدیث

در آمد سخن
واضح است که در جهان امروز چرخ حرکت صنایع کوچک وبزرگ وتولیدات مورد نیاز عموم و توسعه ی شهرها و روستا ها ، همه وهمه در گرو استفاده از انرژی برق است . ودر عصر حاضر برق به گونه ای در زندگی روزمره مردم جا باز کرده که گویی لحظه ای بدون برق را نمی توان تحمل و تصور نمود .
حال اگر بخواهیم به این سئوال پاسخ دهیم ، که آیا «برق» علم است یا کشف یک پدیده ؟ باید ریشه علم برق را در قرآن وحدیث جستجو کنیم :
قوله تعالی : و لقد جئناهم بکتاب فصلناه علی علم هدی و رحمه لقوم یو منون . و ما بر مردمان کتابی فرستادیم که در آن هر چیز را براساس علم ودانش تفضیل دادیم برای هدایت آن گروه که ایمان می آورند .(۲)
امام صادق علیه السلام در حدیث کافی می فرمایند : ما من یختلف فیه اثنان الاوله اصل فی کتاب الله عزوجل و لکن لا تبلغه عقول الرجل . هیچ امری نیست که دو نفر در آن اختلاف نمایند مگر در حالیکه برآن اصلی ، در کتاب خداست و لیکن عقول اشخاص – بدون آموزش از معصوم (ع) به نهایت آن نمی رسد .
با این درآمد کوتاه ، در نظر داریم در حد وسع وتوان به جایگاه برق در قرآن و حدیث بپردازیم، بدان امید که این مقاله موجب افزایش ایمان و اعتقاد ما در تدبر و تعقل به علوم الهی وعلوی گردیده و همواره در تمام مراحل تحصیل وتحقیق و آموزش و….، از آیات قرآنی و سنت نبوی بهره مند شویم .ان شا الله تعالی .

کلید واژه ها : برق. رعد .

فرهنگ لغات مختلفی را برای یافتن تعریفی جامع از برق جستجو کرده ام ، و تعاریف عدیده ای را مطالعه نمودم ، اما آنچه جامع تر بنظر رسید عبارت است از :
تعریف برق :
تخلیه برق به شکل جرقه ای بزرگ (گاهی به طول چند کیلومتر ) که میان ابر وزمین (صاعقه) حادث می شود . قسمت های بالای جو ظاهرآ بار برقی مثبت دارد و از سطح زمین که بالا رویم پتانسیل برقی جو تقریبآ در هر کیلومتر ۱۰۰ ولت افزایش می یابد ، در طوفان های نا گهانی سطح فو قانی ابر بار برقی مثبت و سطح تحتانی آن بار منفی پیدا می کند (علت این امر را بعضی از محققین اختلاف سرعت سقوط دانه های درشت و دانه های ریز باران می دانند و معتقدند که به علتی دانه های درشت بار مثبت پیدا می کند و دانه های ریز بار منفی ) . چون اختلاف پتانسیل میان دو طرف یک ابر یا میان دو ابر و زمین به اندازه ای کافی برسد ، تخلیه ی برقی صورت می گیرد و رعد (صدای همراه با تخلیه ) و برق ( نور همراه با تخلیه ) حادث می شود . از روی حسابی که شده تقریبآ در هر ثانیه ۱۰۰ برق در نقاط مختلف زمین می زند . به علت اختلاف میان سرعت های سیر نور وصوت همیشه صدای رعد پس از دیدن برق شنیده می شود و گاهی فاصله ی ابر به اندازه ای زیاد است که تنها برق دیده می شود .

برق یا الکتریسته،Electricity .
عاملی که باعث پدیده های فیزیکی گونا گون – از قبیل جذب و دفع آثار نوری و حرارتی آثار شیمایی ،تولید تکان نا گهانی در بدن انسان و غیره می شود و به عبارت اصح صورتی از انرژی که قابل تبدیل به انرژی های حرارتی ، مکانیکی و شیمایی است . علمی که از خواص این انرژی بحث می کند علم برق یا برق شناخت است .
کشف برق منسوب است به طالس ( ۶۲۴ ق م ۰ ۵۴۸ ق م) که به تجربه دریافت که اگر کهربا ( به زبان یونانی الکترون – Elektron) با پشم مالش داده شود ، اجسام سبک را جذب می کند ( لفظ الکتریسته ناشی از همین سابقه است) . در قرن ۱۸ م دونوع برق مختلف تشخیص داده شد . یکی آن که از مالش کهربا با پشم تولید می شود، و دیگر آن که از مالش شیشه با ابریشم در شیشه پدید می آید .
امروزه این دونوع را به ترتیب برق منفی و برق مثبت می خوانند ، عناوین ( مثبت) و ( منفی) از «بنجمین فرانکلین» است .
در اواخر قرن ۱۸ « لو یجی کالونی » به جریان برق پی برد « آلکساندر ولتا» تحقیقات او را تعقیب کرد . « سرها مفری دیوی» در الکترولیز کار کرد . « اور ستدو آ .م . آمپر » در رابطه ی برق و مغناطیس تحقیق نمودند . « اهم » کشف کرد که برقراری جریان برق مستلزم قوه ی محرکه ای است . ( ۳)

برق در قرآن
سوره رعد ، آیه ۱۲ : نخست به برق (برقی که در میان قطعات ابر پیدا می شود ) اشاره کرده می گوید:« هوالذی یریکم البرق خوفآ و طعمآ – او کسی است که برق را که مایه ترس و طمع می باشد به شما ارائه می دهد » (۴)
در آیات ۱۹ و۲۹ سوره بقره نیز به تابش برق وصدای صاعقه اشاره دارد و در ادامه تفسیر، به صدای « رعد» می پردازد که از برق هرگز جدا نیست ، می فرماید :« رعد تسبیح و حمد خدا می گوید» ( و یسبح الرعد بحمده) . آری ! این صدای پر طنین که توام با پدیده برق می باشد و هر دو در خدمت یک هدف هستند ، عملآ تسبیح خدای می گوید و به تعبیر دیگر « رعد» زبان گویای « برق» است ، که حکایت از نظام آفرینش و عظمت خالق می کند .(۵)
برق : نور ( نیروی مخصوص) در لغت عرب نوری است که از ابر می جهد .(۶)
آیه ۳۵ از سوره مبارکه نور : الله نور السموات والارض و….، برق ونور را متجلی می نماید و اسرار غریبی در این آیه است .
علم خداوند به رعد وبرق
پس پاک ومنزه است خدایی که پوشیده نیست بر او سیاهی تیره و تار ، بر روی ناهموار های زمین و نه در قله های کوتاه و بلند کوه ها ، و نه غرش رعد در کرانه آسمان و نه درخشش برق در لا بلای ابرها، و نه وزش باد های تند و طوفان ، و نه ریزش برگ ها براثر بارش باران ، و نه محل سقوط قطرات باران ، و نه مسیر کشیده شدن دانه ها به وسیله مورچگان ، و نه غذاهای کوچک نا دیدنی پشه ها و نه آنچه که در شکم حیوانات ماده در حال رشد است(خدا به همه آنها آگاه است )( نهج البلاغه :خطبه ۱۸۲)

برق در حدیث
پیامبر خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند : « رعد فرشته ای از فرشتگان خداست که موکل ابرها است و تازیانه هایی از آتش همراه دارد که ابرها را هر جا خدا خواهد می راند » (۷)
حضرت علی علیه السلام که به امر الهی ازهزاران علم برخوردارند، به برخی از دانشجویان مکتب علمی خود می فرمایند : « لو شئت لاستخرجت من شقر هذا الماء نورآ یحرق قلیلها کثیرالدنیا» یعنی اگر خواسته باشم هر آینه می توانم از دل آب – نوری خارج کنم که اندک آن بسیاری از اجسام جهان را بسوزاند . (۸)
در حدیث دیگری فرمودند : « لو شئت لجعلت من هذا الماء نورآ» یعنی اگر بخواهم از این آب نور و روشنی تولید می کردم و اشاره فرمود به این که آب منبع بزرگ انرژی در تولید هیدروژن و سنگینی یک پرتون باشد . (۹)
احادیث وارده از آن حضرت (ع) حکایت از آن دارد که به علم برق احاطه کامل داشته اند ، در یکی ازجنگ ها برای روشنایی گارگاه هایی که کارگران به ساخت اداوات جنگی مشغول بودند از بخار جیوه استفاده نمودند .(۱۰)
با توجه با آنچه گذشت دریافتیم که حضرت امیر المومنین علیه السلام در سخنان بلیغی بعضآ بصورت مستقیم به «برق» همان نور و انرژی حادث ازآن اشاره دارند که بشر پس از قرن ها به کشف آن پی برده است ، اماگاهی هم واژه «برق » را در فراز هایی از نهج البلاغه بصورت تشبیه بکار برده اند که شنیدن آن رابرای ختم کلام ، غنیمت ،آموزنده و مفید حال همگان است .

انسان ورستاخیز –( برق نجات )
آنگاه که زمین سخت بلرزد و نشانه های هولناک قیامت تحقق پذیرد ، و پیروان هر دینی به آن ملحق شوند ، و هر پرستش کننده به معبود خود ، و هر اطاعت کننده ای به فرمانده خود رسد ، نه چشمی بر خلاف عدالت و برابری در هوا گشوده ، و نه قدمی بر خلاف حق آهسته در زمین نهاده می شود . در آن روز چه دلیل هایی که باطل می گردد و عذرهایی که پذیرفته نمی شود ! پس در جستجوی عذری باش که پذیرفته شود ودلیلی بجوی که استوار باشد ، و از دنیای فانی برای آخرت جاویدان توشه بردار ، و برای سفر آخرت وسایل لازم را آماده کن ، و چشم به برق نجات بدوز ، و بار سفر بربند . (۱۱)

پرهیز از دنیای حرام – (برق دنیای حرام)
در برابر دنیا ، خویشتن دار و در برابر آخرت دلباخته باشید ، آن کس را که تقوا بلند مرتبت کرد خوار نشمارید ، و آن را که دنیا عزیزش کرد گرامی ندارید . برق درخشنده دنیا شما را خیره نکند ، و سخن ستاینده دنیارا نشنوید . به دعوت کننده دنیا پاسخ ندهید ، و از تابش دنیا روشنایی نخواهید ، و فریفته کا لاهای گرانقدر دنیا نگردید . همانا برق دنیای حرام ، بی فروغ است ، وسخنش دروغ ، و اموالش به غارت رفتنی ، و کالاهای آن تاراج شدنی است. آگاه باشید! دنیا حرام ، چونان عشوه گر هرزه ای است که تسلیم نشود، و مرکب سرکشی است که فرمان نبرد ، دروغگویی خیانتکار ، ناسپاس حق نشناس ، دشمنی حیله گر ، پشت کننده ای سرگردان ، حالاتش متزلزل ، عزتش خواری ، جدش بازی و شوخی ، و بلندی آن سقوط است . خانه جنگ و غارتگری ، تبهکاری و هلاکت ، و سر منزل نا آرامی است . جایگاه دیدار کردن ها و جدایی ها است و راه های آن حیرت زا ، گریز گاه هایش ناپیدا ، و خواسته هایش نومید کننده و زیانبار است . پناه گاه های دنیا انسان را تسلیم مرگ می کند ، و از خا نه های خود بیرون می راند ، و چاره اندیش های آن نا توان کننده است .(۱۲)

با این توصیف نمی توان به برق صرفآ به عنوان یک کالای صنعتی و یا کشف یک پدیده علمی نگریست زیرا «برق» یکی از نعمت های ارزشمند خدا دادی است که ریشه در قرآن مجید وعلوم ائمه هدی صلوات الله علیهم اجمعین دارد وبرای رفاه وآسایش بشر آفریده شده است . لذا حق این است که به پاس شکر گزاری از این موهبت الهی در بهر ه برداری بهینه از انرژی برق اهتمام ورزیم . به عبارتی شکر نعمت را بدانیم، که نعمت را افزون می کند ، کفر نعمت ، نعمت رااز کف ما بیرون خواهد کرد .(۱۳)
والسلام علیکم ورحمه الله وبرکاته
مهدی قربانی

۶ نظر

متوسل قرآنآذر ۱۰ام, ۱۳۹۴ در ۷:۵۴ ب.ظ

سلام، ممنون مطلب مفید و زیبایی بود..خود من به شخصه هر وقت صدای رعد و برق رو میشنوم بدنم مور میشه..نه از ترس..بلکه از عظمت و قدرت خدا..یه حس زیبایی به ادم دست میده..راست گفت خدا تو قرآن سوره رعد، که برق را مایه بیم و امید آفریدیم. سبحان الله..

adminآذر ۱۱ام, ۱۳۹۴ در ۱۰:۰۱ ق.ظ

سلام و درود بر متوسل به قرآن
سپاس از حُسن توجه حضرتعالی

متینتیر ۱۶ام, ۱۳۹۶ در ۱۲:۵۶ ق.ظ

سلام علیکم. درباره ی نظریه ی جهان الکتریکی یا Electric Universe مطالعه و تحقیق کنید تا از اهمیت برق و الکتریسیته در سراسر هستی آگاه شوید. بی دلیل نیست که خداوند متعال یک سوره در قرآن مجید را به نام رعد و یک سوره دیگر را به نام نور نهاده است.. مطالعه ی مطالب این سایت در این زمینه مفید است:

http://www.thunderbolts.info

adminتیر ۱۷ام, ۱۳۹۶ در ۳:۰۱ ق.ظ

سلام و درود بر آقا متین عزیز

یو پی اسبهمن ۲۰ام, ۱۳۹۶ در ۵:۵۵ ب.ظ

ممنون خیلی خوب بود

adminبهمن ۲۲ام, ۱۳۹۶ در ۴:۲۰ ب.ظ

سلام یو پی اس

موفق باشید

نظر شما چیست

نظر شما

عبارت امنیتی: *(پاسخ حاصل جمع زیر را در مربع وارد نمایید.)* Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.