زاهد و عابد و فقیه از منظر حضرت رضا علیه السلام

زاهد
قال الرضا علیه السلام: لَمّا سُئلَ عن صِفَةِ الزاهِدِ: مُتَبَلِّغُ بِدُونِ قُوتِهِ، مُستَعِدُّ لِيَومِ مَوتِهِ، مُتَبَرِّمٌ بحَياتِهِ ….
امام رضا علیه السلام در پاسخ به پرسش از صفت زاهد، فرمود: كسي كه به كمتر از قوت خود بسنده مي‌كند، براي روز مرگش آماده است و از زنده ماندن خود دلتنگ است (شوق آخرت و لقاء الله را دارد).

عابد
قال الرضا علیه السلام: يُقالُ لِلعابِدِ يَومَ القِيامَةِ: نِعمَ الرَّجُلُ كُنتَ، هَمَّتْكَ ذاتُ نَفسِكَ وكَفَيتَ النّاسَ مَؤونَتَكَ فَادخُلِ الجَنَّةَ .
امام رضا علیه السلام فرمود: روز قيامت به عابد گفته مي‌شود: آدم خوبي بودي، به خودت پرداختي و زحمت خود را از دوش مردم برداشتي، به بهشت درآي.
فقيه
298. ألا إنّ الفَقيهَ مَن أفاضَ عَلَى النّاسِ خَيرَهُ، وأنقَذَهُم مِن أعدائهِم… ويُقالُ لِلفَقيهِ (يوم القيامة): يا أيُّها الكافِلُ لِأيتامِ آلِ مُحَمَّدٍ، الهادي لِضُعَفاءِ مُحِبّيهِم ومَواليهِم، قِفْ حَتّى تَشفَعَ لِكُلِّ مَن أخَذَ عَنكَ أو تَعَلَّمَ مِنكَ .
امام رضا7 فرمود: بدانيد كه فقيه كسي است كه خير خود را بر مردم فرو ريزد و آنان را از دشمنان برهاند…
به فقيه گفته مي‌شود: اي كسي كه سرپرستي يتيمان خاندان محمّد را به عهده گرفتي و دوستداران و پيروان ناتوان آنان را هدايت كردي! بايست تا براي هركس كه از تو بهره‌مند شده يا دانش آموخته شفاعت كني.
299. عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطٍ قَالَ: قُلْتُ لِلرِّضَا7 يَحْدُثُ الْأَمْرُ لا أَجِدُ بُدّاً مِنْ مَعْرِفَتِهِ وَلَيْسَ فِي الْبَلَدِ الَّذِي أَنَا فِيهِ أَحَدٌ أَسْتَفْتِيهِ مِنْ مَوَالِيكَ؟ قَالَ: فَقَالَ ائْتِ فَقِيهَ الْبَلَدِ فَاسْتَفْتِهِ مِنْ أَمْرِكَ فَإِذَا أَفْتَاكَ بِشَيْ‏ءٍ فَخُذْ بِخِلافِهِ فَإِنَّ الْحَقَّ فِيهِ .
علی بن أسباط نقل كرده كه در محضر حضرت رضا7 عرض كردم: امري برايم اتفاق مي‌افتد كه بايد حكمش را بدانم و در شهر از دوستان شما كسي نيست كه از وي سؤال كنم تكليفم چيست؟
حضرت فرمود: نزد فقيه شهر (يعني فقيه عامّه) برو و از او استفتا كن و وقتي به چيزي فتوي داد تو خلاف آن را بگير؛ زيرا حق در خلاف آن مي‌باشد.
300. مِنْ علاماتِ الفَقيهِ: اَلحِلْمُ وَالعِلْمُ وَالصَّمْتُ .
بردباري، دانش و خاموشي از نشانه‌هاي فقيه است.
301. عَنِ الْإِمَامِ أَبِي الْحَسَنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى الرِّضَا صَلَوَاتُ اللهِ عَلَيْهِ، عَنْ آبائه:، عَنِ النَّبِيِّ 9أَنَّهُ قَالَ: مَنْ حَفِظَ عَلَى أُمَّتِي أَرْبَعِينَ حَدِيثاً يَنْتَفِعُونَ بِهَا بَعَثَهُ اللهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقِيهاً عَالِماً .
هر كه از امّتم، چهل حديث را كه مردم از آن فايده برند، حفظ كند، خداوند در روز قيامت او را فقيه و عالم برانگيزاند.