بزرگ عالم زاده

عالم زاده ، بزرگ ، فرزند : شيخ عبد الحسين

هُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ
ازجمله کارهای پژوهشی ام، تحقیق و نگارش شرح حال بزرگان و نویسندگان و رجال نامدار است .
در راستای تحقیق و پژوهش پیرامون طبس گلشن، به کتابی برخورد کردم با عنوان « ستاره ی پرفروغ آسمان کویر» این کتاب که اشاره ای به جغرافیای تاریخی طبس و بیان مهاجرت امام زاده حسین بن موسی برادر بزرگوار حضرت رضا علیه السلام به طبس و تاریخچه ای از حضور امام زاده به این شهر نموده، در سال 1377 به چاپ رسیده است.نویسنده ی کتاب؛ استاد، بزرگ عالم زاده است که مدتی نیزدر دانشگاه آزاد، استاد بنده نیز بوده اند.
اتفاقاً مدتی قبل در تالار محققان بودم، آیت الله حاج شیخ محمود ارگانی، که از محققان صاحب اثر است، از استاد عالم زاده سخن می گفت. برآن شدم که در فرصتی مناسب، از استادم در خواست کنم تا شمه ای از زندگینامه ی خود؛ اجدادو و خدمات علمی و فرهنگی این خاندان را به صورت مصاحبه ای از زبان خودشان بشنوم. آن گاه در نشستی که داشتیم ، ما حصل گفتگوی ما بدین شرح است.
استاد عالم زاده ، خدمتان سلام و عرض ادب دارم، با توجه به این که بنده مدتی از تحصلیم در دانشگاه آزاد در محضرتان بودم و شاهد پشتکار شما، چه در تدریش و چه در انجام کارهای فرهنگی و خلق آثار پژوهشی بودم، مرا برآن داشت، تا اگر اجازه بفرمایید شمه ای از شرح حالتان را قلمی کنم.
** استاد ضمن معرفی خودتان، بفرمایید محل تولّد جنابعالی کجاست؟ و از چه زمانی تحصیلات را شروع کردید؟
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمُِ
بنده هم سلام دارم و تشکر می کنم از شما جناب آقای قربانی پژوهشگر ارجمند، ابتدا باید عرض کنم، از همان زمانی که در دانشگاه آزاد، در خدمتتان بودم، با آن علاقه ی حضور درکلاس و پشتکارتان، و موضوعاتی که مطرح می شد، به حضور ذهن تان و دریافت مطلب، شما را دانشجویی باسواد و نخبه می دیدم. و اکنون بسیار خوشحالم که در پیشرفت علمی و امر پژوهش و نویسندگی موفق هستید و آثاری چند از شما به چاپ رسیده است.
استاد از لطف تان سپاسگزارم، ترقی و پیشرفت دانشجو، نتیجه ی برخورد صحیح و نحوه ی تدریس و سعه ی صدر اساتید است.
** و اما در پاسخ به سئوالتان :
بنده در تير ماه 1316 شمسي در شهرستان، کهن و تاریخی شوشتر، در خانواده اي روحاني، متولدشدم، پدرم مرحوم آیت الله حاج شيخ عبدا لحسين عالم زاده شوشتري،فرزند علّامه مرحوم شيخ محمد باقر شريعت احمدي است . از شش سالگی خواندن و نوشتن و سوره های کوچک قرآن را نزد پدر بزرگم آموختم. پس ازآن در مکتب خانه مرحوم معنوی که فردی باسواد و متدین بود، ادامه دادم.
** مگر آن زمان، مدرسه نبود ؟
قطعاً مدرسه بود،امّا آن زمان، اهل علم شوشتر، مدارس دولتی را از لحاظ تعلیم و تربیت و مسائل اخلاقی قبول نداشتند و نوعاً از تحصیل فرزندانشان در مدارس دولتی خود داری می کردند .
لذا پس از آن یک دوره کامل صرف و نحو و ادبیات را در محضر درس پدر فرا گرفتم .آن گاه پس از گذراندن امتحان دوره متوسطه در شهرستان مسجد سلیمان، و اخذ دیپلم به ادامه ی تحصيلات دانشگاهی پرداختم و دردانشکده ی الهیات (رشته فلسفه) دانشگاه فردوسي مشهد فارغ التحصيل شدم. و در آموزش وپرورش مسجد سلیمان به تدریس پرداختم، پس
از مدتی به مشهد منتقل شدم و با اخذ مدرك مدرسي، تدريس در مراكز تربيت معلم مشهدآغاز و به خدمت
در آموزش پرورش خراسان بریا معلمان ادامه دادم .
** تحقيق و پژوهش را از چه زمانی آغاز نمودید؟
بنده از همان زمان دوران تحصيل در دبیرستان و پس از آن، علاقه وافري به مطالعه و تحقيق داشتم. وساعات فراغتم را در كتابخانه ی شخصی پدر، در محضرشان بهره مند مي شدم. اولين کار فرهنگی و اثر بنده، تدوين جدولي مشتمل بر اطلاعات تاريخي و گزیده ای از کلمات قصار معصومین عليهم السلام، که از منابع موثق استخراج نموده بودم . این اثر تيراژ بالا در چاپخانه ی کریمی در مسجد سلیمان به چاپ رسيد و طي بخشنامه شماره 81569 مورخ 28 /9 / 1340 اداره آموزش پرورش وقت، مطالعه و تدريس آن به آموزشگاهها ابلاغ گرديد.
اثر دیگر بنده : ترجمه و تحليلي از قسمتي از جلد چهارم كتاب اُسدُ الغابه في معرفة صحابه،تألیف اثر ابن اثيرجزری است. اين اثر در بيان فضائل و مناقب اميرالمومنين عليه السلام از لسان يك عالم اهل تسنن.كه به نام نور الولايه ناميدم.
** از چه زمانی با آستانقدس رضوی همکاری دارید؟
بنده ضمن تدریس در مراکز تربیت معلم مشهد و بعضاً دانشگاه آزاد، از سال 1363 ازسوی آستان قدس رضوي دعوت به همكاري در امور فرهنگي شدم. در آن سال ،كار تهيه معجمی بریا 110 جلد بحار الانوار را در گروهي 5 نفره از محققان ، آغاز نمودم، پس از اتمام آن همچنان به كار تحقيق و پژو هش ادامه داده ام وتاكنون ادامه دادم.
**اگر ممکن است ، از آثار و تأليفات منتشر شده ی خودتان بفرمایید.
ضمن تألیفاتم ، از بنده حدود 32 مقاله در نشریات به چاپ رسیده است. علاوه بر این در طول سال¬ها، در کنارتألیف و کارهای فرهنگی، شرکت در همایشهای گروههای علمی زیارتی، درشبکه هایی ازصدا و سیمای جمهوری اسلامی، جام جم، رادیو زائر،رادیو سمنان، ندای حرم، پالتاک، ارائه سمنانی و پاسخ به سئوالات ایرانیان مقیم خارج از طریق صدا نیز شرکت داشته ام. و در این راستا موفق به تألیف بیش از ده اثر شدم. تألیف اخیرم با عنوان: «دانشنامه رضوی» است که در تهران در سازمان فرهنگی سیاحتی کوثر به چاپ رسیده است.
برخی دیگر از آثارم که بعضی به چند نوبت چاپ رسیده بدین قراراند :

1- حرم رضوی به روایت تاریخ چاپ ششم .
2- به سوي بارگاه نور چاپ سوم.
3- ستاره پرفروغ آسمان كوير ( حسين بن موسي الكاظم (ع) )
4- گوشه اي از مبارزات شهيد مدرس .
5- قبله گاه عاشقان معرفي حرم رضوي و اماكن متبركه .
6- مشعل فروزان دانش و تقوي ( امام محمد باقر) اين كتاب ، توسط پرفسور اقبال جسکاني استاد دانشگاه پاكستان به زبان اردو ترجمه و در انتشارات انصاريان قم به چاپ رسيده است .
7-علم و تمدن از ديدگاه اسلام
8-دانشنامه رضوی
9- قبله گاه عاشقان هشتمین شمس ولایت چاپ دوم شده.
10- نوری منیر در افق کویر، و چند اثر دیگر.
** از آیت الله حاج شیخ محمود ارگانی شنیدم که پدر و اجداد شما همه اهل علم بودند، توضیح می فرمایید ؟
چنین است، همان گونه که در آغاز صحبتم عرض شد، پدرم آیت الله حاج شیخ عبد الحسین عالم زاده شوشتری ، پدر بزرگم مرحوم علامه شیخ محمد باقر شریعت احمدی، و جدّ اعلای بنده مرحوم آیت الله حاج شیخ احمد شوشتری(1245 – 1327 هـ ق) است، معظمٌ له از مراجع تقلید خوزستان بودند، رساله ی عملیه ایشان به نام « منجی المسترشدین» نسخه ی خطی موجود و نزد من است و تا پنج پشت ایشان همه اهل علم و مجتهد بودند که آخرین آن ها شیخ علی رفیع الدین است . وی بانی و مؤسس مسجد معروف (شیخ علی) در شوشتر است.
با تشکر و عذرخواهی از این که وقت گرانبهای استاد را گرفتم ، نگارنده ی این سطور مهدی قربانی « انیس الکتاب» پس از مصاحبه با استاد عالم زاده بسیار علاقه مند شدم، شرح حال مختصری از پدر و جدشان را داشته باشم. لذا از ایشان درخواست نمودم، ترجمه آن بزرگان را مرحمت فرمایند.

فرازی از زندگی نامه ی آیت الله حاج شیخ عبدالحسین عالم زاده شوشتری(1331 – 1417 هـ ق)

حضرت آیت الله حاج شیخ عبدالحسین، فرزند علاّمه شیخ محمد باقر و نوه ی آیت الله حاج شیخ احمد شوشتری؛ آیت الله عالم زاده روز چهاردهم ماه رمضان سال 1331 هـ . ق در شهرستان شوشتر در بیت علم و فقاهت پا به عرصه ی وجود نهاد .
ابتدا در سن شش سالگی به فرا گرفتن دروس فارسی و در ضمن آن به تعلیم خط نزد مرحوم حاج آخوند که از خطاطان عصر خود خود بود پرداخت ، پس از آن تصریف زنجانی را نزد والد خود و حجت الاسلام و المسلمین مرحوم سید محمد باقرآل طیب خوانده و کتاب هدایه و عوامل ملا محسن را نزد مرحوم حاج سید محمد حسین معروف به (آقا گپ) فرا گرفتند.
آن گاه الفیه ابن مالک را هم نزد عمده العلماء العظام آقا سید علی اصغر حکیم که در تدریس علم نحو ید طولایی داشت آموختند.
معظم له کتاب سیوطی، مغنی و شرایع را از عالم متبّحر، حاج آقا سید علی مروّج فرا گرفتند. و در اصول ، (معالم، قوانین و رسائل) و از فقه شرح لمعه را نزد مرحوم آیت الله سید محمد مهدی آل طیب استفاده نمودند، کفایه آخوند را هم نزد علامه آیت الله حاج شیخ محمد کاظم خادم الشریعه خواندند، پس از چندی از شوشتر برای تکمیل تحصیلات راهی عتبات عالیات شده، مدتی در نجف اشرف اقامت نموده و در درس خارج آیات عظام ، حاج سید محسن حکیم ؛ حاج سید محمود شاهرودی، شرکت نمودند .
در مبا حثاتی که در حوزه درسشان داشتند مورد لطف و محبت این دو آیت عظام واقع شدند. گفتنی است حاج شیخ ، شش مدرک علمی اجتهاد و روایت ، از مراجع بزرگ نجف و شوشتر و مشهد دریافت نمودند،(تصاویر ضمیمه است).
خدمات و آثار خیریه ی معظم له :
1- تأسیس اولین مسجد، در شهرستان مسجد سلیمان ، به نام مسجد جامع چشمه علی .
2- واگذاری وقف یک باب خانه، جهت تأسیس مسجدی در محل نور آباد مسجد سلیمان .
3- واگذاری دو باب مغازه به عنوان موقوفه مسجد جامع چشمه علی ، جهت تأمین مخارج آن .
4- مجموعه ای نفیس از کتب خطی، چاپ سنگی و چاپی کتابخانه شخصی حاج شیخ، وقف کتابخانه ی آستانقدس رضوی گردیده است.
حاج شیخ ضمن تبلیغات مستمر خود و نشر احکام اسلام و اگاه نمودن مردم به وظایف شرعی، به کار تألیف و تدریس نیز اشتغال داشتند. و آثار متعددی از تألیفاتشان به جای مانده . حدود 22 اثردر زمره ی تألیفاتشان است که اغلب مخطوط مانده اند، برخی از آن ها عبارتند از :
1 – الدائل القطعیه علی خلافه العلویه یا ( امام شناسی به برهان قطعی در سه جلد)
2- منطق الادیب فی شرح تهذیب ملا سعد در علم منطق به فارسی ساده .
3- الشجره الادبیه فی قواعد الصرف و النحو .
5- الهدایه فی شرح مطالب الکفایه .
6- اصول الاستنباط فی اصول الفقه و تاریخه .
7- کنز اللالی در ترجمه امالی – دو جلد .
8- کنوز الاسرار و شموس النهار .
9- وسائل النجاه
10- شرح رساله ذهبیه ( تابشی از خورشید طوس) به چاپ رسیده است .
11- نفائس السنیه به فارسی (شرحی بر الفیه ابن مالک)
12- راهنمای سعادت.
13- انیس الصالحین .
14- مفتاح الفلاح به عربی و تعداد هشت اثر دیگر .
مرحوم حاج شیخ سر انجام در پی یک کسالت، شمع وجود مبارک آن عالم وارسته، پس از 86 سال روشنی و زندگی با افتخار و پر برکت در سحرگاه روز شنبه چهارم رجب المرجب سال 1417 هـ ق . برابرا با 1375 شمسی خاموش گردید. و در زادگاه خویش شهرستان شوشتر در کنار آرامگاه، عابد زاهد سید محمد معروف به (گلابی) به خاک سپرده شد.
آن موالی اهل البیت و عالم جلیل القدر، با رفتن خود، غم جانکاهی بر قلب بازماندگان و مریدانش به جای گذارد. روحش شاد ویادش گرامی باد .

مرحوم علامه شیخ محمد باقر شریعت احمدی شوشتری(1301 -1364 هـ ق)

مروری بر حالات مرحوم علامه شیخ محمد باقر شریعت احمدی شوشتری،فرزند آیت الله شیخ احمد شوشتری، به نقل از فرزندشان حاج شیخ عبدالحسین عالم زاده شوشتری:
حضرت ملاذ الانام رفیع المرتبه و المقام البدر الباهر و القمر الزاهر آقا شیخ محمد باقر /اعلی الله مقامه و رفع الله درجاته/
در تاریخ غره محرم سنه 1301 هـ ق در شوشتر متولد شد . پس از تحصیل سواد فارسی اشتغال به تعلیم علوم عربی یافت و علوم : صرف و نحو ، منطق، علم بیان و معالم و قوانین در علم اصول و شرح لمعه در فقه را از اساتید خود مرحوم آیت الله سید محمد علی شیخ الاسلام و مرحوم حاج سید محمد امام و سپس دروس رسائل و مکاسب شیخ را از مرحوم والدش تعلیم گرفت و در درس خارج ایشان نیز شرکت نموده تا سال 1327 قمری که والدش رحلت فرموده در مسجد معروف شیخ علی به جای ایشان به اقامه ی جماعت و بیان احکام دین و مسائل ضروریه پرداخت و علاوه بر آن، روزها در بیت¬شان مراجعاتی می شد و اغلب مراجعات مربوط به حل منازعات و مشاجرات بود که ایشان در اصلاح بین متداعیین و تراضی طرفین و رفع خصومات می فرمود و مکرر می فرمود: آیه شریفه «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْکُمْ » دلالت بر وجوب دارد و ما موظف به اصلاح میان مؤمنین هستیم!
در روزهای معین قسمتی از بیت¬شان معروف به حسینیه شیخ ، طلاب در ان جا حضور می بافتند و در محضر شیخ دروس نحوی و شرایع وشرح لمعه و مطول را فرا می گرفتند. مواعظ و نصایح و بیانات منبری ایشان به گونه ای جاذبه داشت که در ماه رمضان در هوای پنجاه درجه شوشتر از محلات دور دست افراد زیادی برای استفاده از نماز جماعت و درک منبر ایشان پس از نماز اجتماع می کردند و همچنین در ایام ماه محرم و در دهه عاشورا مجلسی بسیار مفصل در بیت¬شان منعقد می شد . علاوه بر وعاظ و منبری ها خودشان نیز منبرشان حدود یک ساعت به طول می انجامید و محل حضور عده ای از اهل علم و و معاریف و مشاهیر بوده و همه ساله از روز هفتم محرم الی روز یازدهم با دعوت عده ای از اهل علم؛ مستحقین اطعام می شدند.
از جمله آثار قلمی مرحوم علامه:
کتاب «منتخب الختوم و الادعیه» و کتابی در« فوائد و خواص سوره مبارکه ی (یس)» و مؤلفات دیگر در مواعظ .شیخ پس از پایان تحصیلات عالیه موفق به اخذ مدرک علمی اجتهاد د روایت از حضرت آیت الله العظمی حاج شید ابوالحسن اصفهامی «ره» شد.
سر انجام به حکم آیات شریفه «يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ، ارْجِعِي إِلى رَبِّکِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً، فَادْخُلِي فِي عِبادِي، وَ ادْخُلِي جَنَّتِي» در یازدهم ذیقعده سال 1364 قمری فرشته ی مرگ را لبیک گفته دارفانی را وداع نمود و به ریاض جنان رهسپار گردید.
پس از فوت آن مرحوم بزرگان و علمای شوشتر به همراه اکثریت اهالی مؤمن و متدینبه تغسیل و تکفین و تشییع پیکر مطهرش پرداخته برای تشییع جنازه او حاضر و با پای برهنه با تشکیل دسته جات سینه زنی و ذکر مصیبت در حسینیه شیخ اجتماع نموده مجلس عزا برپا کردند و سپس جنازه را برای دفن به نجف اشرف حمل و در شبستان چیت ساز به خاک سپردند .روحش شاد و یادش گرامی باد.

شرح حال آیت الله حاج شیخ احمد شوشتری (ره)(1267 -1327 هـ ق)

در کتاب نام آوران ایران چنین آورده اند :«آیت الله حاج شیخ احمد شوشتری (ره) فقیهی عالیقدر از اکابر مراجع خوزستان و مفاخر شهرستان شوشتر بود. وی در هفدهم ربع الاول سال 1245 قمری در شوشتر در بیت علم و تقوی دیده به جهان گشود .
پس از رشد در مهد دانش و فقاهت ، ابتدا به تکمیل ادبیات فارسی و علوم ادبی، صرف و نحو و منطق و علم بیان پرداخت و در اصول، معالم و قوانین و در فقه ، شرایع و شرح لمعه را نزد والد خود مرحوم حاج شیخ عبد الله و مرحوم حاج شیخ عبد الرحیم فرا گرفت و به سال 1267 قمری برای ادامه تحصیل عازم نجف اشرف شد .
پس از ورود به نجف در مدرسه بخارایی ها اقامت نمود و مدت 14 سال از محضر درس شیخ الفهاء و المجتهدین ، مرحوم شیخ انصاری (ره) و درس مرحوم حاج سید علی شوشتری بهره مند شده و موفق به اخذ اجازات گردید و در خلال دوران تحصیل در نجف به سال 1277 قمری رساله عملیه مرحوم کلباسی را حاشیه زد.
حاج شیخ احمد ، پس از فوت شیخ انصاری مدت شانزده سال به تدریس فقه و اصول در حوزه نجف اشرف اشتغال داشت و رساله عمیله (منجی المسترشدین) را تألیف نمود، مرحوم آیت الله حاج آقا بزرگ تهرانی در کتاب الذریعه خود جلد 23 صفحه 20، از حاج شیخ احمد شوشتری و رساله منجی المسترشدین ایشان نام برده است ، حاج شیخ احمد در سال 1297 قمری از نجف به زادگاه خود شوشتر مراجعت نمود و در حوزه آن جا به تدریس اصول و فقه پرداخت.
گفتنی است وی در طول تحصیل خود علاوه بر بهره مند شدن از مواهب معنوی و افاضات علمی شیخ انصاری ، از عطایای گرانمایه شیخ نیز بهره گرفت، از جمله عطایای شیخ انصاری به ایشان خاتمی عقیق بود که بر آن آیه شریفه «وَ مُبَشِّراً بِرَسُولٍ يَأْتِي مِنْ بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ » نقش بسته و شیخ به ایشان سفارش نموده بود که از این خاتم فقط در ممهور کردن ذیل جواب مسایل و استفتائات استفاده کند .
از آثار قلمی حاج شیخ احمد شوشتری پنج جلد کتاب فقه استدلالی و یک جلد در علم اصول (خطی) موجود است .
وی سرانجام در سال 1327 قمری در سن 82 سالگی دعوت حق را لبیک گفت ، جنازه او از شوشتر به نجف انتقال یافت و در جوار مرقد منور امیر مؤمنان علی بن ابیطالب (ع) به خاک سپرده شد .
« وَ تَمَّتْ کَلِمَةُ رَبِّکَ صِدْقاً وَ عَدْلاً لا مُبَدِّلَ لِکَلِماتِهِ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ »
مشهد مقدس رضوی
مهدی قربانی « انیس الکتاب»
بهمن ماه 1393 خورشیدی

***
اطلاعیه
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمُِ، الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ.
و اما از وقایع روز 10 تیرماه 1395 خورشیدی برابر با 24 رمضان 1437 هجری قمری/30 جون 2016 میلادی/ این که : استاد بزرگ عالم زاده(1395-1316 خورشیدی) پس از عمری تحقیق و تدریس و تألیف، در سن 79 سالگی به علت بیماری مغز استخوان در مشهد مقدس رضوی به حکم آیه شریفه :« کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ » فرشته ی مرگ را لبیک« ارْجِعِي إِلى رَبِّکِ » گفت و به دیار باقی شتافت.
پیکر آن مرحوم در روز 13 تیرماه 1395پس از تغسیل و تکفین با حضورعلما و روحانیون و جمعی از شخصیتهای علمی و فرهنگی و مدیران و کارکنان کتابخانه ومرکز اسناد آستان قدس رضوی باشکوه خاص ازمحل صحن آزادی حرم مطهر رضوی تشییع ودرآرامستان بهشت رضا(علیه السلام) بلوک 44 بخاک سپرده شد. روحش شاد و یادش گرامی باد.